Profilaktyka jest spotkaniem z drugim człowiekiem
w atmosferze życzliwości, empatii i zrozumienia.
Jest czasem poświęconym innym w celu
przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom.
Jest nadzieją na lepsze jutro.

 

PROGRAM PROFILAKTYKI PUBLICZNEGO GIMNAZJUM

IM. ORŁA BIAŁEGO W OLESZYCACH

 

  

WPROWADZENIE

Program profilaktyki jest istotnym elementem działalności edukacyjnej i wychowawczej szkoły. Zawiera systemowe działania, które uzupełniają i wspomagają proces wychowania-wspierają młodego człowieka w jego rozwoju poprzez ochronę przed pojawiającymi się zagrożeniami i pomoc w usuwaniu ewentualnych nieprawidłowości.

Program jest dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb środowiska. Opisuje wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.

 

1. PODSTAWA KONSTRUOWANIA PROGRAMU:

­   Konstytucja RP,

­   Rozporządzenie MEN z dnia 31 stycznia 2002r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół,

­   Rozporządzenie MEN z dnia 15 stycznia 2001r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. nr 13 z dnia 23 lutego 2001r., poz. 110),

­   Ustawa z dnia 24 kwietnia 1997r. o przeciwdziałaniu narkomani (Dz. U. nr 75, poz. 468),

­   Ustawa z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. nr 35, poz. 230 z p. zm.), nowelizacja z dnia 12 września 1996r. (Dz. U. nr 127, poz. 593),

­   Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, z późniejszymi zmianami z 21 stycznia, 18 lutego 2000r.i 23 sierpnia 2001r.,

­   Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. nr 111, poz. 535), z późniejszymi zmianami opublikowanymi w (Dz. U. nr 113, poz. 732),

­   Ustawa z dnia 9 listopada 1995r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 996r. nr 10, poz. 55, z 1997r. nr 88, poz. 554 i nr 121, poz. 770 oraz z 1999r. nr 96, poz. 1107),

­   Program polityki prorodzinnej państwa z dnia 17 listopada 1998r. przygotowany przez Międzyresortowy Zespół do Spraw Opracowania Polityki Prorodzinnej Państwa.

 

2. OPIS STANU WYJŚCIOWEGO – DIAGNOZA

Uczniowie Publicznego Gimnazjum znajdują się w okresie dorastania (rozpiętość wiekowa 14-16 lat). Jest to czas dokonywania się wielu zmian psychicznych, okres kształtowania się osobowości młodych ludzi. Proces ten przebiega intensywnie i nie zawsze harmonijnie. Zmiany, prowokowane intensywnym rozwojem biologicznym, mają swój wyraz w emocjonalności i duchowości, od dążenia do większej samodzielności aż po określenie własnej tożsamości. Dojrzewanie to czas szczególnie podatny na zakłócenia podejmowanie zachowań ryzykownych, które zaburzają prawidłowy rozwój młodego człowieka. Dlatego też oddziaływanie profilaktyczne w odniesieniu do naszych uczniów ma szczególne znaczenie. Młodzież naszego Gimnazjum pochodzi w większości ze środowiska miejskiego, ale jest też część uczniów mieszkających na wsi. Bezrobocie, trudna sytuacja socjalno-bytowa, coraz niższy status materialny to aktualne problemy wielu rodzin. Niektórzy uczniowie pochodzą z rodzin dysfunkcyjnych i niewydolnych wychowawczo.

Analizując sposób postępowania uczniów w ostatnich latach oraz po zdiagnozowaniu  rodziców, nauczycieli i uczniów wyodrębniono następujące zachowania ryzykowne charakterystyczne dla naszych uczniów:

­   wagary

­   agresja(fizyczna i werbalna,)

­   uzależnienia.

Adresatami programu profilaktycznego są przede wszystkim uczniowie Publicznego Gimnazjum w Oleszycach, wobec których chcemy podjąć  środki zaradcze mające na celu zredukowanie  negatywnych skutków wynikających z zagrożenia dzieci wszelkiego rodzaju uzależnieniami oraz agresją w szkole, w domu i w środowisku lokalnym i wagarami.

 

3. CEL GŁÓWNY:

Zapobieganie negatywnym zjawiskom występującym na terenie naszego gimnazjum tj. paleniu papierosów, piciu alkoholu, zażywaniu narkotyków, agresji i wagarom.

 

4. CELE SZCZEGÓŁOWE:

1. Dostarczenie podstawowych wiadomości o substancjach uzależniających oraz sposobie ich oddziaływania  na organizm człowieka.
2. Przeciwdziałanie i redukowanie agresji w szkole w domu i w środowisku lokalnym.
3. Dostarczenie wiadomości o pozytywnych wymiarach zdrowego życia, wzbudzanie w uczniach poczucia odpowiedzialności za własne zdrowie. Przeciwdziałanie ucieczkom z lekcji i wagarom.
4. Uczenie się właściwego korzystania z mediów (telewizor, komputer, Internet).

 

5. NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA SZKOLNEJ PROFILAKTYKI

­   stwarzanie przyjaznego klimatu,

­   rozwijanie ważnych umiejętności psychospołecznych,

­   pomoc uczniom mającym trudności w nauce,

­   budowanie prozdrowotnych przekonań i postaw, obalanie stereotypów,

­   dostarczenie (odpowiednio do potrzeb i okresu rozwoju uczniów) rzetelnej wiedzy o zagrożeniach,

­   kształtowanie systemu wartości i opartego na nim sensu życia,

­   reprezentowanie przez nauczycieli pozytywnych wzorów,

­   angażowanie nie tylko środowiska szkolnego i rówieśniczego, ale i rodzinnego,

­   wypracowanie wspólnej polityki szkoły wobec zachowań ryzykownych,

­   wczesne rozpoznawanie uczniów z grup ryzyka i kierowanie ich do specjalistów w celu dokonania diagnozy,

­   kierowanie uczniów zagrożonych-w porozumieniu z rodzicami-do instytucji udzielających specjalistycznej pomocy,

­   szkolenie kadry pedagogicznej w zakresie profilaktyki zagrożeń i umiejętności wychowawczych.

 

6. STRATEGIE I METODY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYCZNEGO 

Strategie informacyjne (metody):pogadanka, potkanie ze specjalistami, prezentacja filmu pełnometrażowego, wideo, wycieczka tematyczna, praca w oparciu o tekst przewodni (książkę),prezentacja teatralna i parateatralna itp. 

Strategie edukacyjne (metody): realizacja znanych programów edukacyjnych, krąg uczuć, rysunki, drama, przedstawienia, burza mózgów, dyskusja, symulacja różnych sytuacji życiowych np.: rozwiązywanie wyimaginowanego konfliktu, technika uzupełniania zdań,  gry i zabawy dydaktyczne, praca w małych grupach, metody pedagogiki zabawy, happeningi, uroczystości (obrzędowość szkolna) itp.

Strategie działań alternatywnych (metody): koła zainteresowań, spotkania hobbystów, wycieczki, festyny, zajęcia i zawody sportowe itp.

Strategie interwencyjne (metody):interwencja w środowisku domowym ucznia, interwencja w środowisku szkolnym ucznia, interwencja w sytuacji kryzysu rozwojowego (prowadzona przez specjalistę), pomoc psychologiczna, pedagogiczna (prowadzona przez specjalistę), terapia specjalistyczna indywidualna, grupowa (prowadzona przez specjalistę).

 

7. PLAN DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH

I. DZIAŁANIA SKIEROWANE NA UCZNIÓW

1. Zajęcia edukacyjne o charakterze warsztatowym na tematy:

­   co wiemy o środkach uzależniających,

­   zdrowym i dobrym życiu,

­   alkoholu, narkotykach i innych używkach,

­   bierne a czynne palenie,

­   skutki uzależnień i nałogów,

­   radzenie sobie z cudzą i własną agresją,

­   uczę się akceptacji siebie

­   choroby XX/XXI wieku, jak ich uniknąć?,

­   nałogi, złe nawyki – NIE! zdrowy styl życia – TAK?,

­   poznajemy i akceptujemy prawa człowieka,

­   „sąd nad papierosem, alkoholem, narkotykami”,

­   sztuka odmawiania,

­   zapobieganie niewłaściwym zachowaniom w grupie i ich eliminowanie,

­   jak podejmować decyzje,

­   sposoby rozwiązywania konfliktów,

­   mówić czy nie mówić (informowanie dorosłych o sytuacjach przemocy, przypadkach sięgania po papierosy, narkotyki, alkohol itp.),

­   alkoholizm w rodzinie,

­   alkohol szkodzi,

­   poznajemy mechanizm działania choroby alkoholowej.

1. Organizacja apeli i przedstawień teatralnych.
2. Organizacja dni przeciwko uzależnieniom.
3. Wykonywanie gazetek szkolnych.
4. Konkursy wiedzy i konkursy plastyczne  promujące podejmowaną tematykę „Rzuć palenie razem z nami”.
5. Opracowanie regulaminu wobec zachowań ryzykownych.
6. Umieszczenie regulaminu na tablicy ogłoszeń.
7. Zgłaszanie wszelkich aktów agresji i niepożądanych zjawisk  występujących w szkole wychowawcy klasy, nauczycielom, pedagogowi szkolnemu.

 

II. DZIAŁANIA SKIEROWANE DO RODZICÓW

1. Aktywne włączenie rodziców we wszystkie działania podejmowane przez szkołę:
   1. systematyczna kontrola obowiązku szkolnego swojego dziecka,
   2. stała współpracy z wychowawcami.
   3. Zapoznanie z wynikami ankiet dotyczącymi zachowań ryzykownych.
   4. Organizacja spotkań z przedstawicielami policji i przedstawicielami PPP.
   5. Przekazanie materiałów informacyjnych dotyczących uzależnień przemocy, agresji.

 

III. DZIAŁANIA SKIEROWANE DO RADY PEDAGOGICZNEJ

1. Zapoznanie Rady Pedagogicznej z założeniami programu profilaktyki.
2. Przydział zadań, ustalenie osób odpowiedzialnych za ich wykonanie.
3. Udostępnienie materiałów dotyczących uzależnień wychowawcom klas.
4. Przeszkolenie Rady Pedagogicznej w zakresie :rozpoznawania narkotyków, jak umiejętnie rozwiązywać problemy.
5. W stosunku do uczniów objętych ewidencją podejmować wzmożone działania opiekuńczo – wychowawcze, a w szczególności: włączyć ich do kół zainteresowań i innych form działalności pozalekcyjnej.
6. Prowadzenie rozmów profilaktyczno – ostrzegawczych z rodzicami uczniów sprawiającymi trudności wychowawcze.
7. Prowadzenie pedagogizacji rodziców przez wychowawców klas.
8. Reagowanie na naruszenie dyscypliny społecznej lub porządku prawnego przez uczniów, ustalenie przyczyn takiego zachowania się oraz stosowania odpowiednich środków wychowawczych.
9. Wypracowanie spójnej polityki szkoły wobec zachowań ryzykownych oraz konsekwentne jej wdrażanie.
10. Obowiązkowe zgłaszanie dyrekcji szkoły i pedagogowi szkolnemu faktów zaistnienia niepożądanych zachowań.
11. Zredagowanie ankiet diagnozujących wymienione w programie problemy.

 Szkoła współpracuje w zakresie realizacji działań profilaktycznych z Policją, Kuratorem Sądowym, Poradnią Psychologiczno – Pedagogiczną, Ośrodkiem Pomocy Społecznej, Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie, Komisją ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, oraz pielęgniarką szkolną i innymi w zależności od potrzeb.

 

8. SPODZIEWANE EFEKTY:

­   wzrost wiedzy wśród uczniów i rodziców na temat uzależnień oraz przeciwdziałanie im,

­   wzrost liczby uczniów promujących zdrowy styl życia,,

­   umiejętność dokonywania wartościowych i sensownych wyborów,

­   zmniejszona absencja uczniów na zajęciach lekcyjnych.

­   zmniejszenie przypadków zachowań agresywnych, łamania kodeksu ucznia, uleganiu negatywnym wpływom rówieśników,

­   zmniejszenie zagrożenia sięgania przez dzieci i młodzież po środki uzależniające,

­   wzrost zainteresowań zajęciami pozalekcyjnymi,

­   poprawa relacji uczeń – uczeń, uczeń – nauczyciel, nauczyciel – rodzic,

­   wzbogacenie wiedzy uczniów, rodziców i nauczycieli z zakresu profilaktyki,

­   korzystanie przez rodziców ze wsparcia instytucji profesjonalnej (Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna,).

 

9. EWALUACJA PROGRAMU:

• Cel ewaluacji

1. Ocena skuteczności podejmowanych działań (przede wszystkim stopnia poprawy poziomu bezpieczeństwa w szkole).
2. Opracowanie wniosków do wdrożenia w następnym roku szkolnym.

• Procedura ewaluacji

1. Opracowanie narzędzi ewaluacyjnych.
2. Analiza jakości zaproponowanych narzędzi i wybór najlepszych.

• Metody i narzędzia ewaluacji

1. Ankiety ewaluacyjne.
2. Rozmowy.
3. Obserwacje

• Wnioski z ewaluacji.

1. Opracowanie wniosków pod kątem skuteczności realizowanego programu.
2. Uwzględnienie wniosków w trakcie realizacji kolejnych etapów programu.

 

10. SZCZEGÓŁOWY PLAN OGÓLNOSZKOLNYCH DZIAŁAŃ  ROFILAKTYCZNYCH

 

ZADANIA	SPOSÓB REALIZACJI	ODPOWIEDZIALNI	TERMINY	UWAGI
STOP AGRESJI	-          Ustalenie na godzinach wychowawczych przez uczniów i nauczyciela listy niepożądanych zachowań i przejawów agresji,   -          Prowadzenie pogadanek mających na celu stworzenie motywacji do zmiany zachowań poprzez uświadomienie uczniom, że na emocje można wpływać. Uczenie sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych i kryzysowych bez odwoływania się do agresji i przemocy.   -          Wdrażanie  programu profilaktycznego „Młodzi wolni od agresji  i przemocy”,   - Prowadzenie indywidualnych rozmów z dzieckiem agresywnym oraz jego rodzicem, ustalanie przyczyn takiego zachowania się.   -          Systematyczne prowadzenie obserwacji uczniów, w celu wczesnego ujawnienia przejawów agresji   -          Udostępnianie uczniom i rodzicom informacji  o specjalistycznej pomocy poza szkołą,   -          Organizowanie prelekcji i warsztatów dla nauczycieli nt. agresji i przemocy,   -          Cykliczne przeprowadzanie ankiet diagnozujących zjawisko agresji i przemocy w szkole,   - Udział w teatrach profilaktycznych,   -          Spotkania młodzieży ze szkolnym koordynatorem ds. bezpieczeństwa w szkole,   -          Wdrażanie i konsekwentne przestrzeganie procedury postępowania w przypadku zaistniałej sytuacji agresywnej.	Wychowawcy klas       Wychowawcy klasy Pedagog szkolny           Pedagog szkolny, wychowawcy   Nauczyciele, wychowawcy klas, pedagog szkolny, dyrektor Wszyscy nauczyciele     Pedagog szkolny     Dyrektor szkoły     Powołany zespół specjalistyczny   Pedagog szkolny   P. Renata Kisała     Wszyscy pracownicy szkoły	IX       Cały rok             Cały rok     Cały rok       Cały rok     W zależności od potrzeb   W zależności od potrzeb   W zależności od potrzeb   W zależności od potrzeb
Walka i zapobieganie używaniu tytoniu	-          Prowadzenie rozmów uświadamiających nt. zachowań ryzykownych,   -          Pogadanki na temat sposobu oddziaływania nikotyny na organizm człowieka,   -          Realizacja programu „Znajdź właściwe rozwiązanie,   -         Projekcja filmów  profilaktycznych,   -         Organizacja dnia pod hasłem „Młodość bez nałogów”,   -         Przeprowadzanie konkursów o tematyce antynikotynowej.   -         Ankietowanie uczniów „palenie albo zdrowie – wybór należy do Ciebie”,   - rozpowszechnianie wśród uczniów materiałów informacyjnych i audiowizualnych  dotyczących zagrożeń ( ulotki, gazetki ścienne).	Wychowawcy klas, higienistka szkolna.   Wychowawcy klas     P. D. Harasymowicz     Pedagog szkolny, wychowawcy zespół wychowawczo – profilaktyczny   Nauczyciel plastyki, pedagog szkolny   Wychowawcy klas     wychowawcy klas, pedagog	Cały rok   Cały rok   W zależności od potrzeb       Cały rok   VI     XI     W zależności od potrzeb   VI
Jak ustrzec się przed alkoholizmem	-         Prowadzenie pogadanek na lekcjach wychowawczych,   -         Organizacja dnia „Młodość bez nałogów, apel, konkurs wiedzy o alkoholu,   -         Przeprowadzenie anonimowej ankiety mającej na celu zmonitorowanie spożywania alkoholu przez młodzież,   -         Rozpowszechnianie wśród uczniów materiałów informacyjnych i audiowizualnych  dotyczących zagrożeń ( ulotki, gazetki ścienne).   -         Filmy profilaktyczne,   - Spotkania z przedstawicielami klubów AA	Wychowawcy klas, pedagog szkolny,   Zespół wychowawczo – profilaktyczny   Zespół wychowawczy       Wychowawcy klas       Wychowawcy, pedagog szkolny Zespół wychowawców,	Cały rok     VI     XII       Cały rok       VI
Przeciwdziałanie narkomanii	-         Organizacja spotkań z przedstawicielem komendy ds. narkotyków,   -         Projekcja filmów,   -         Rozpowszechnianie wśród uczniów materiałów informacyjnych i audiowizualnych  dotyczących zagrożeń ( ulotki, gazetki ścienne),   -          organizowanie prelekcji i warsztatów dla nauczycieli nt. narkotykow,   -         organizowanie spotkań z trzeźwymi narkomanami – „Młodości bez nałogów”,   -         prenumerata czasopism „KARAN”	Pedagog szkolny     Wychowawcy, Pedagog szkolny Wychowawcy       Dyrektor szkoły     Zespół profilaktyczno - wychowawczy   Bibliotekarz szkolny	W zależności od potrzeb   Cały rok   Cały rok       W zależności od potrzeb   VI     X 2008
Przeciwdziałanie wagarom szkolnym	-         rozpoznawanie indywidualnych potrzeb ucznia oraz analiza przyczyn wagarowania w układzie  - wychowawca -  pedagog szkolny – uczeń, rodzice, -         systematyczna kontrola nieobecności uczniów z niską absencją, -         współpraca z domem rodzinnym w celu przepływu szybkiej informacji między szkołą o rodzicami, -         skierowanie ucznia do Poradni specjalistycznej w celu postawienia diagnozy aktualnego stanu dziecka, -         wdrażanie i konsekwentne przestrzeganie procedury postępowania w przypadku wagarów	Wychowawcy, pedagog, dyrektor szkoły Wychowawcy     Wychowawcy   Pedagog szkolny     Wszyscy nauczyciele	Cały rok       Cały rok   Cały rok   W zależności od potrzeb   Cały rok
Jak właściwie korzystać z mediów	- prowadzenie pogadanek w klasach nt „Negatywnych skutków płynących z Internetu i komputera”, - przeprowadzenie pedagogizacji rodziców nt „Jak przezwyciężyć multimedia.	Nauczyciel informatyki, wychowawcy klas   Wychowawcy klas	Cały rok     W zależności od potrzeb
Żyjmy zdrowo – promocja zdrowia	-         Wdrażanie uczniów do pozaszkolnych form spędzania wolnego czasu: kółka zainteresowań, udział w zajęciach sportowych, wycieczkach – jako alternatyw dla negatywnych przejawów zachowań, -         Organizacja konkursów, apeli związanych ze zdrowym stylem życia,   -          Spotkania z higienistką szkolną   -         organizowanie wyjazdów na basen,   - organizowanie pogadanek nt. bezpiecznego podejmowania współżycia seksualnego,	Wychowawcy klas       Nauczyciel przyrody     Wychowawcy klas   Nauczyciele w- f   Nauczyciel WOS - u	Cały rok       W zależności od potrzeb   W zależności od potrzeb Cały rok   W zależności od potrzeb

 

11. PROCEDURA EWALUACJI

CELE

A. ewaluacja kształtująca:

­   uzyskanie informacji o przebiegu realizacji programu profilaktycznego,

­   poznanie ewentualnych trudności i braków, które ąw trakcie realizacji,

­   określenie nastawienia uczestników (uczniów, nauczycieli, rodziców) do realizacji programu.

B. ewaluacja końcowa:

­   dokonanie oceny w zakresie wiedzy i umiejętności nabytych przez uczestników programu profilaktycznego,

­   uzyskanie opinii (od uczestników, od przedstawicieli środowiska lokalnego itp.) o wartości zrealizowanego programu profilaktycznego.

KRYTERIA

A. kryterium zgodności:

­   zgodność efektów programu z założonymi celami,

­   zgodność celów programu z potrzebami (adresatów programu, środowiska lokalnego itp.),

­   zgodność wiedzy i umiejętności nabytych przez uczestników programu z zaplanowanymi w programie.

B. kryterium efektywności:

­   zmniejszenie ilości zachowań (patologicznych, ryzykownych) u młodzieży,

­   poprawa klimatu szkoły (w zakresie przewidzianym w programie),

­   wzrost kompetencji wychowawczych u nauczycieli, rodziców itp.

METODY ZBIRANIA INFORMACJI

A. metody bezpośrednie:

­   obserwacja, analiza odpowiednich dokumentów szkolnych, analiza osiągnięć uczniów, wywiady, metoda dialogowa itp.

B. metody pośrednie:

­   badania kwestionariuszowe: ankiety, kwestionariusze badania postaw, techniki socjometryczne, wypracowania uczniów, sondaże itp.

LITERATURA

1. B. Bleja – Sosnowska, M. Składanowska: „Poradnik dydaktyczny. Godziny wychowawcze. Gimnazjum I –III.
2. Red. B. Boratyn: “Własnym głosem. Młodzież o narkomanii i AIDS”.
3. T. Dimoff, S. Carper.: “Jak rozpoznać czy dziecko sięga po narkotyki”,
4. Drugi Elementarz czyli program siedmiu kroków.
5. „Sobą być – dobrze żyć” – Gimnazjalny elementarz profilaktyczny.
6. J. Mellibruda – Tajemnice ETOH
7. Znajdź właściwe rozwiązanie – program antynikotynowy.
8. M. Jachimska : Scenariusze lekcji wychowawczych.

Filmy:

1. „Odlot” – zapobieganie narkomanii
2. „Pomarańczowa linia” – alkoholizm

 

Program Profilaktyczny Publicznego Gimnazjum im. Orła Białego uchwaliła Rada Rodziców w porozumieniu z Rada pedagogiczna na podstawie podjętych uchwał:

Uchwała Rady Pedagogicznej nr VI/08/09 z dnia 30.09.2008 r.

Uchwała Rady Rodziców nr III/08/09 z dnia 15.09.2008 r.